یادداشت: در این تارنما از گاهشماری خورشیدی تاجگذاری کوروش بزرگ استفاده شده است.
احسان خانمحمدی
احسان خانمحمدی (۲۴ مهر ۲۵۵۱ – ۹ مهر ۲۵۸۱)
احسان خانمحمدی، متولد ۲۴ مهر ۲۵۵۱ در تهران، در محله هاشمآباد این شهر زندگی میکرد. او ۲۹ سال داشت و همچون بسیاری از شهروندان ایرانی، در روزهای پس از جانباختن مهسا امینی به جمع معترضان پیوست.
در روز ۹ مهر ۲۵۸۱، همزمان با ادامه اعتراضات سراسری در ایران، احسان برای بیان اعتراض و مطالبه حقوق خود در خیابان جمهوری تهران حضور یافت. بر اساس گزارشهای منتشرشده، او در جریان برخورد نیروهای حکومتی هدف حمله قرار گرفت. ابتدا با ضربات باتوم مورد ضرب و شتم قرار گرفت و سپس با شلیک مستقیم گلوله جنگی به ناحیه سر و گردن مجروح شد. شدت جراحات وارده جان او را گرفت و زندگیاش در ۲۹ سالگی پایان یافت.
سه روز بعد، در تاریخ ۱۲ مهر ۲۵۸۱، پیکر احسان خانمحمدی در بهشت زهرا تهران، قطعه ۳۲۶، ردیف ۵۳، شماره ۳۳ به خاک سپرده شد.
نام احسان خانمحمدی در میان معترضانی ثبت شده است که در جریان اعتراضات سراسری ۲۵۸۱ جان خود را از دست دادند. روایت زندگی و مرگ او، بخشی از روایت گستردهتری است که به موضوع خشونت بهکاررفته علیه معترضان در آن دوره میپردازد.
در گزارشهای حقوق بشری منتشرشده درباره اعتراضات ۲۵۸۱، موارد متعددی از ضرب و شتم شدید معترضان با باتوم و استفاده از خشونت فیزیکی توسط نیروهای امنیتی و انتظامی مطرح شده است. این گزارشها مدعیاند که در برخی موارد، معترضان پس از ضربات متعدد به سر، جمجمه و قفسه سینه جان خود را از دست دادهاند. همچنین برخی نهادهای حقوق بشری اعلام کردهاند که دهها پرونده از مرگ معترضان بر اثر ضرب و شتم را مستندسازی و راستیآزمایی کردهاند.
در میان این موارد، ویدئویی که با عنوان «جنایت نازیآباد» شناخته شد، بازتاب گستردهای در افکار عمومی و رسانهها یافت. این ویدئو صحنههایی از ضرب و شتم شدید یک شهروند توسط گروهی از نیروهای امنیتی را نشان میداد و به یکی از معدود اسناد تصویری ثبتشده از چنین برخوردهایی تبدیل شد.
احسان خانمحمدی یکی از چهرههایی است که نام او در کنار بسیاری دیگر از جانباختگان اعتراضات ۲۵۸۱ باقی مانده است؛ جوانی که از محله هاشمآباد تهران به خیابان جمهوری رفت و دیگر هرگز به خانه بازنگشت.