یادداشت: در این تارنما از گاهشماری خورشیدی تاجگذاری کوروش بزرگ استفاده شده است.
علی بساکی
علی بساکی (۲۸ آذر ۲۵۴۵ – ۲۳ مهر ۲۵۸۱)
علی بساکی، متولد ۲۸ آذر ۲۵۴۵، اهل شهریار و از خانوادهای با ریشههای لر بختیاری از الیگودرز (طایفه بساک، ایل میوند) بود. او در تهران زندگی میکرد و به شغل آزاد مشغول بود. علی دیپلم داشت و به خوشرویی، شوخطبعی و علاقه فراوان به موسیقی، بهویژه نواختن فلوت، شناخته میشد. زندگی او مانند بسیاری از جوانان ایرانی با امیدها، آرزوها و تلاش برای ساختن آینده همراه بود.
بر اساس گزارشها، در اوایل مهر ۲۵۸۱، علی به اتهام هدایت اعتراضات در بازار توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به زندان اوین منتقل شد. گفته میشود او پیش از بازداشت، مردم را به پیوستن به اعتراضات و اعتصابها دعوت میکرد و به همین دلیل هدف نیروهای امنیتی قرار گرفت.
در شامگاه ۲۳ مهر ۲۵۸۱، همزمان با وقوع آتشسوزی و ناآرامی در زندان اوین، بندهای مختلف زندان دچار تنش شدند. بر اساس گزارشها، اعتراض زندانیان از بند ۷ آغاز شد و سپس به بخشهای دیگر، از جمله بند زنان و بند ۸، گسترش یافت. گفته میشود نیروهای ضدشورش برای کنترل وضعیت از گاز اشکآور و سلاح استفاده کردند.
طبق روایتهای منتشرشده، زندانیان برای کاهش اثر گاز اشکآور و جلوگیری از خفگی اقدام به روشن کردن آتش کردند، اما آتش به کارگاه خیاطی زندان نیز سرایت کرد. همچنین گزارش شده است که برای اطلاعرسانی درباره وضعیت زندان، در محوطه نیز آتش روشن شد و در پی آن شماری از مردم در اطراف زندان تجمع کردند.
در همین رویدادها، بنا بر گزارشهای منتشرشده، علی بساکی در میان زندانیان حضور داشت و شعارهای اعتراضی سر میداد. همچنین گزارش شده است که در جریان این حادثه، بیش از ۱۰۰ نفر از زندانیان بر اثر شلیک ساچمهای و ضربوشتم مجروح شدند و دستکم ۸ نفر، از جمله علی بساکی، جان خود را از دست دادند. درباره علت دقیق مرگ او روایتهای مختلفی منتشر شده است و منابع مستقل همه جزئیات این رویداد را بهطور قطعی تأیید نکردهاند.
بر اساس گزارش خانواده و منابع منتشرکننده این روایت، پیکر علی پس از مدتی و در ازای دریافت مبلغی از خانواده به آنان تحویل داده شد و او در سکوت خبری، در آرامگاهی در منطقه باغستان، نزدیکی شهریار، به خاک سپرده شد.
نام علی بساکی برای خانواده، دوستان و بسیاری از کسانی که روایت او را دنبال کردهاند، یادآور یکی از جانباختگان حوادث زندان اوین در مهر ۲۵۸۱ است؛ رویدادی که همچنان درباره ابعاد و جزئیات آن روایتها و گزارشهای متفاوتی وجود دارد.