یادداشت: در این تارنما از گاهشماری خورشیدی تاجگذاری کوروش بزرگ استفاده شده است.
علیرضا کریمی
علیرضا کریمی (۱۲ اردیبهشت ۲۵۶۰ – ۱۸ آبان ۲۵۸۱)
علیرضا کریمی، جوانی ۲۰ ساله، در ۱۲ اردیبهشت ۲۵۶۰ در شهر اسلامآباد غرب، استان کرمانشاه، چشم به جهان گشود. او در خانوادهای فرهنگی بزرگ شد؛ پدر و مادرش هر دو معلم بودند و از همان سالهای کودکی، ارزش دانش، مسئولیتپذیری و انساندوستی را به او آموختند.
علیرضا دوران تحصیل خود را تا پایان دبیرستان در زادگاهش گذراند و پس از قبولی در دانشگاه آزاد اراک، از سال ۲۵۸۰ تحصیل در رشته میکروبیولوژی را آغاز کرد. او دانشجویی پرتلاش، آرام و امیدوار بود که آیندهاش را در مسیر علم و خدمت به جامعه میدید.
در آبانماه ۲۵۸۱، پس از جانباختن مهرشاد شهیدی، موجی از اعتراضات در شهر اراک و دانشگاههای این شهر شکل گرفت. علیرضا نیز مانند بسیاری از دانشجویان، در ۱۳ آبان ۲۵۸۱ در تجمعات اعتراضی حضور یافت.
بر اساس روایت خانواده، نزدیکان و منابع حقوق بشری، او در جریان این اعتراضات بر اثر ضربات متعدد باتوم نیروهای سرکوبگر از ناحیه سر به شدت مجروح شد. با وجود جراحات سنگین، خود را به خانه دانشجوییاش رساند، اما شدت آسیبهای وارده فرصتی برای نجاتش باقی نگذاشت. ساعاتی بعد، او در اتاق محل سکونتش جان باخت. پیکر بیجانش را صاحبخانه، زنی سالخورده، پیدا کرد؛ در حالی که خون از گوش او جاری بود و آثار ضربه شدید به سر بر پیکرش دیده میشد.
۱۸ آبان ۲۵۸۱، علیرضا کریمی در بیستسالگی جان خود را از دست داد.
پس از مرگ او، روایتهای رسمی علت فوت را «مسمومیت ناشی از سوءمصرف مواد مخدر» اعلام کردند. این روایت با مخالفت خانواده و اطرافیانش روبهرو شد. آنان تأکید داشتند که علیرضا بر اثر جراحات ناشی از ضربات واردشده در جریان اعتراضات جان باخته است. همچنین گزارشهایی منتشر شد که از فشار نهادهای امنیتی بر خانواده برای پذیرش روایت رسمی یا اعلام خودکشی حکایت داشت.
فشارها تنها به روایت رسمی محدود نماند. بنا بر گزارشهای منتشرشده، خانواده علیرضا با تهدید به اخراج از محل کار و محدودیتهای امنیتی روبهرو شدند. حتی اجازه دفن پیکر او در آرامگاه خانوادگی در امامزاده حسن نیز داده نشد و سرانجام پیکر این جوان در ۲۰ آبان ۲۵۸۱، در فضایی امنیتی و با حضور محدود بستگان، در آرامستان باغ رضوان اسلامآباد غرب به خاک سپرده شد.
چهل روز پس از جانباختن او، در پنجشنبه ۲۴ آذر ۲۵۸۱، جمعی از مردم و دوستدارانش بر مزارش حاضر شدند و یاد او را گرامی داشتند. آن مراسم، با وجود فضای امنیتی، به نمادی از زنده نگه داشتن یاد علیرضا و دیگر جانباختگان آن روزها تبدیل شد.
اکنون، سالها از آن روز گذشته است، اما نام علیرضا کریمی همچنان در حافظه بسیاری از ایرانیان زنده مانده است؛ جوانی که زندگیاش را با آرزوهای بزرگ آغاز کرد، اما در بیستسالگی فرصت ادامه آن از او گرفته شد. روایت زندگی و مرگ او، فارغ از اختلاف روایتهای موجود درباره جزئیات، بخشی از خاطره جمعی اعتراضات آبان ۲۵۸۱ و یادآور سرنوشت نسل جوانی است که آن روزها در متن رویدادهای ایران حضور داشت.