محمدرسول مومنی‌زاده

محمدرسول مومنی‌زاده (۲۳ آبان ۲۵۵۶ – ۳۰ شهریور ۲۵۸۱)

۲۳ آبان، روز تولد محمدرسول مومنی‌زاده است؛ جوانی ۲۴ ساله از رشت که نامش با یکی از دردناک‌ترین تصاویر ثبت‌شده از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» گره خورده است؛ تصویری از جوانی که برادرش او را در آغوش گرفته و با چشمانی بهت‌زده، گویی تلاش می‌کند برادرش را از مرگ بازگرداند؛ تلاش می‌کند نگذارد چشم‌های محمدرسول برای همیشه بسته شود.
محمدرسول در جریان اعتراضات رشت، در روز ۳۰ شهریور ۲۵۸۱، همراه برادرش امیر در خیابان بود. آن روز برای او و خانواده‌اش به روزی بدل شد که پیش از آن و پس از آن، دیگر هیچ چیز مانند گذشته نبود.
بر اساس روایت برادر محمدرسول و گزارش‌هایی که درباره آن روز منتشر شده، نیروهای امنیتی از فاصله‌ای بسیار نزدیک به او شلیک کردند. گلوله از پشت به بدن محمدرسول اصابت کرد. او به‌شدت زخمی شد و خون از بدنش جاری بود؛ اما ماجرا به همان شلیک ختم نشد.
به گفته برادرش، پس از تیراندازی، بیش از سی نفر از نیروهای موتورسوار با باتوم به محمدرسول حمله کردند. او که برادرش را در برابر چشم خود زخمی و خون‌آلود می‌دید، خود را روی بدن او انداخت تا دست‌کم ضربه‌های باتوم و لگد به بدن برادرش نرسد.
خودش بعدها این لحظه را چنین روایت کرد:
«وقتی از پشت به او تیر زدند، بیشتر از ۳۰ نفر موتور سوار با باتوم به او حمله کردند. خودم را به روی محمدرسول انداختم که پهلوی شکسته و تیرخورده‌اش که غرق خون بود، لگد نخورد.»
محمدرسول، در همان آغوش، جان داد.
تصویری که از آن لحظه ثبت شد، تنها تصویری از مرگ یک جوان نبود؛ تصویر برادری بود که در برابر چشمانش، عزیزترین آدم زندگی‌اش را از دست می‌داد و در عین ناباوری، هنوز به چشمان او خیره مانده بود. نگاهش گویی میان امید و حقیقت سرگردان بود؛ میان خواستنِ ماندنِ محمدرسول و پذیرفتنِ رفتنش.
او ۲۴ ساله بود.
بیمارستان؛ آغاز رنجی دیگر
اما برای خانواده مومنی‌زاده، مرگ محمدرسول پایان آن روز تلخ نبود. روایت مادرش، زهرا کریمی، از بیمارستان، تصویری از ساعاتی آشفته و دردناک ارائه می‌دهد؛ ساعاتی که در آن، حتی دیدن پیکر فرزندش نیز برای او آسان و ممکن نبود.
زهرا کریمی درباره آن لحظات گفته است:
«وقتی به بیمارستان رفتم پر از لباس شخصی بود. وقتی جنازه کسی را در آنجا دیدم گفتم خدا به پدر و مادرش رحم کند. پسر دیگرم به من گفت که این محمدرسول است. من قبول نمی‌کردم.»
مادر هنوز نمی‌توانست باور کند آن پیکر، پیکر پسر خودش است. شاید ذهن آدمی در برابر چنین خبری، برای لحظاتی حقیقت را پس می‌زند؛ شاید مادر، حتی در میان آن همه آشوب، هنوز به معجزه‌ای کوچک امید داشت.
اما به گفته او، نیروهای امنیتی اجازه ندادند فرزندش را آن‌گونه که یک مادر باید، ببیند.
«نیروهای امنیتی نگذاشتند پیکر بچه‌ام را ببینم و همین‌طوری در بیمارستان و حیاط و خیابان من را با زور و کشان‌کشان می‌بردند.»
برای مادری که فرزندش را از دست داده، حتی آخرین نگاه، آخرین لمس و آخرین بوسه می‌تواند بخشی از وداع باشد؛ اما زهرا کریمی می‌گوید حتی از همین حق نیز محروم شده بود.
او در اعتراض به آنچه بر سر فرزندش آمده بود، پرسید:
«چرا بچه مرا از یک متری با اسلحه کشتید؟ مگر او چه کار کرده بود؟ من چه کنم که خون او پایمال نشود؟ من حتی اجازه نداشتم فرزند خودم را ببینم و ببوسم.»
این پرسش‌ها، بعدها به بخش جدایی‌ناپذیر روایت مادر محمدرسول تبدیل شد؛ پرسش‌هایی که برای او تنها پرسش‌های یک مادر داغدار نبودند، بلکه آغاز راهی برای دادخواهی بودند.
روایت پزشکی قانونی
پس از مرگ محمدرسول، روایت خانواده درباره نحوه اصابت گلوله و جراحات او با گزارش پزشکی قانونی نیز محل اختلاف و پرسش شد.
برادر محمدرسول در حساب کاربری خود با اشاره به گزارش پزشکی قانونی گفته است که در این گزارش، آسیب به ناحیه کبد ذکر شده بود؛ در حالی که به گفته او، گلوله از زیر بغل به بدن محمدرسول اصابت کرده و در سردخانه، پارگی در قسمت پایین دنده مشاهده شده بود.
این اختلاف در روایت جراحات، بر اندوه و پرسش‌های خانواده افزود؛ خانواده‌ای که از همان نخستین ساعات، نه تنها با مرگ فرزند و برادر خود، بلکه با ابهام درباره چگونگی کشته‌شدن او نیز روبه‌رو بود.
مراسم خاکسپاری
پس از مرگ محمدرسول، فشارها بر خانواده نیز ادامه یافت. بنا بر روایت‌های منتشرشده، شمار زیادی از نیروهای لباس‌شخصی در مراسم تدفین حضور داشتند و با فیلمبرداری و حضور امنیتی، خانواده مومنی‌زاده را تحت فشار و تهدید قرار دادند.
اما این فشارها نتوانست صدای مادر محمدرسول را خاموش کند.
زهرا کریمی بارها بر خواست خود برای دادخواهی تأکید کرد و گفت:
«دادخواهم و نمی‌گذارم خون او پایمال شود.»
این جمله، به مرور، به یکی از روشن‌ترین نشانه‌های ایستادگی او تبدیل شد؛ مادری که فرزندش را از دست داده بود، اما نمی‌خواست مرگ او به فراموشی سپرده شود.
برای زهرا کریمی، محمدرسول فقط نامی در میان نام‌های کشته‌شدگان اعتراضات نبود. او پسرش بود؛ جوانی که روزی به دنیا آمده بود، بزرگ شده بود، خندیده بود، در کنار خانواده زندگی کرده بود و سرانجام در ۲۴ سالگی، در آغوش برادرش جان داده بود.
تولدی که به یاد ماند
۲۳ آبان، زادروز محمدرسول مومنی‌زاده است.
روزی که می‌توانست برای خانواده‌اش یادآور کودکی، جوانی و خاطرات شیرین یک فرزند باشد، اکنون با یاد جوانی گره خورده است که زندگی‌اش در ۲۴ سالگی و در جریان اعتراضات رشت پایان یافت.
نام محمدرسول اما در همان تصویری ماندگار شد که لحظه‌های آخر زندگی‌اش را ثبت کرد: برادری که او را در آغوش گرفته، چشمانی که از شدت بهت و ناباوری گشوده مانده‌اند و بدنی زخمی که دیگر توان ادامه زندگی ندارد.
در آن تصویر، شاید بیش از هر چیز، رابطه میان دو برادر دیده می‌شود؛ پیوندی که حتی در لحظه مرگ نیز گسسته نشد. امیر، برادر محمدرسول، خود را سپر بدن او کرد تا دست‌کم در آخرین لحظات، پیکر برادرش از ضربه‌های بیشتر در امان بماند.
محمدرسول رفت، اما روایت او در همان آغوش باقی ماند؛ در نگاه برادرش، در صدای مادرش و در پرسشی که پس از گذشت زمان همچنان تکرار می‌شود:
چرا او را کشتند؟
و چگونه می‌توان خون یک انسان را به فراموشی سپرد؟
دادخواهی، برای خانواده محمدرسول، از همین‌جا آغاز شد؛ از فقدان پسری ۲۴ ساله و مادری که می‌گفت نمی‌خواهد خون فرزندش پایمال شود.
نام محمدرسول مومنی‌زاده، در میان روایت‌های جان‌باختگان اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، با تصویری از یک آغوش گره خورده است؛ آغوش برادری برای برادری که دیگر چشم‌هایش را باز نکرد.
و شاید ماندگارترین بخش این روایت، نه فقط لحظه مرگ محمدرسول، بلکه تلاش خانواده‌اش برای زنده نگه داشتن حقیقت آن لحظه است؛ تلاشی برای آنکه نام او، زندگی او و آنچه بر او گذشت، در هیاهوی سال‌ها گم نشود.