یادداشت: در این تارنما از گاهشماری خورشیدی تاجگذاری کوروش بزرگ استفاده شده است.
سینا نادری
سینا نادری ( ۱۵ مرداد ۲۵۵۹ – ۲۰ مهر ۲۵۸۱)
سینا نادری، جوانی ۲۲ ساله و از پیروان آیین یارسان، متولد ۱۵ مرداد ۲۵۵۹ در کرمانشاه بود. او در محله درهدریژ زندگی میکرد؛ منطقهای که در جریان اعتراضات سراسری سال ۲۵۸۱ ایران به یکی از نقاط پرتنش تبدیل شده بود.
حدود دو هفته پیش از کشتهشدنش، سینا در جریان اعتراضات خیابانی در محله نوبهار کرمانشاه توسط نیروهای سپاه نبیاکرم بازداشت شد. او پس از انتقال به زندان دیزلآباد، یک هفته را در بازداشت گذراند و سرانجام با قرار وثیقه ۱۰۰ میلیون تومانی آزاد شد. این بازداشت، نخستین برخورد مستقیم او با ساختار امنیتی در جریان اعتراضات بود.
در شامگاه چهارشنبه ۲۰ مهر ۲۵۸۱، همزمان با گسترش اعتراضات مردمی در شهرکهای درهدریژ (مهدیه) و اسلامیه کرمانشاه، سینا نادری نیز مانند بسیاری دیگر از شهروندان در تجمعات اعتراضی حضور داشت. بر اساس گزارشها و روایت شاهدان، نیروهای سپاه پاسداران و بسیج از پشتبام یک پایگاه بسیج، معترضان را هدف تیراندازی قرار دادند. این تیراندازیها از پشت سر و با استفاده از سلاح جنگی انجام شد.
در جریان این سرکوب، سینا نادری بهطور هدفمند دو بار هدف گلوله قرار گرفت. گلوله اول به بازوی راست او اصابت کرد. لحظاتی بعد، گلوله دوم به پهلوی او برخورد کرد، از سینهاش عبور کرد و آسیب شدیدی به اندامهای داخلیاش وارد ساخت. او پس از اصابت گلوله دوم بر زمین افتاد.
اطرافیانش تلاش کردند او را از محل تیراندازی خارج کنند و با عجله به بیمارستان فارابی در میدان عشایر منتقل نمایند. با وجود این تلاشها، شدت جراحات و خونریزی داخلی بسیار بالا بود. سینا نادری حدود نیم ساعت پس از انتقال به بیمارستان، جان خود را از دست داد.
پس از کشتهشدن او، روند تحویل پیکر با فشارها و شرایطی همراه شد. بنا بر گزارشها، نیروهای امنیتی برای تحویل پیکر، از خانواده او درخواست پرداخت مبلغ ۱۰۰ میلیون تومان تحت عنوان «خسارت» کردند. خانواده سینا این درخواست را نپذیرفتند و اعلام کردند در صورت تحویل ندادن پیکر فرزندشان، اعتراضات را از سر خواهند گرفت.
در ادامه، مقامات قضایی، امنیتی و سیاسی کرمانشاه تلاش کردند خانواده را تحت فشار قرار دهند تا مرگ سینا را بهگونهای دیگر ثبت کنند؛ از جمله پیشنهاد شد که او بهعنوان «شهید» حکومتی معرفی شود یا کشتهشدنش بهصورت غیرعمد و اتفاقی ثبت گردد، در مقابل پرداخت دیه و خونبها. با این حال، خانواده سینا نادری این پیشنهادها را رد کردند و تأکید داشتند که فرزندشان در مسیر آزادی کشته شده است.
سرانجام، پیکر سینا نادری با شرط برگزاری سریع و بیحاشیه مراسم، به خانواده تحویل داده شد. مراسم خاکسپاری او در روز پنجشنبه ۲۱ مهر ۲۵۸۱ در آرامستان درهدریژ برگزار شد؛ مراسمی که در فضایی سنگین، همراه با اندوه و تحت نظارت امنیتی انجام گرفت.
چهل روز پس از کشتهشدن او، در ۳۰ آبان ۲۵۸۱، شمار زیادی از شهروندان در درهدریژ کرمانشاه به خیابان آمدند تا یاد او را گرامی بدارند. این تجمع به صحنهای از اعتراض دوباره تبدیل شد و شرکتکنندگان با سر دادن شعارهایی علیه حاکمیت، خشم و نارضایتی خود را ابراز کردند.
مرگ سینا نادری در کنار دیگر کشتهشدگان اعتراضات در مناطق کردنشین، بازتاب گستردهای در رسانهها و گزارشهای نهادهای حقوق بشری داشت. این گزارشها از شلیک مستقیم نیروهای امنیتی به معترضان و کشتهشدن چندین نفر در همان شب در شهرهای مختلف غرب ایران خبر دادند.
داستان زندگی و مرگ سینا نادری، روایت جوانی است که در میانه یکی از پرتنشترین دورههای معاصر ایران، ابتدا بازداشت شد، سپس در خیابان هدف گلوله قرار گرفت و در نهایت، مرگش به بخشی از حافظه جمعی اعتراضات تبدیل شد؛ روایتی که میان واقعیتهای سخت، مقاومت خانواده و واکنش جامعه شکل گرفت.