یادداشت: در این تارنما از گاهشماری خورشیدی تاجگذاری کوروش بزرگ استفاده شده است.
حسین جزی
حسین جزی (۶ مرداد ۲۵۶۱ – ۲۳ مهر ۲۵۸۱)
حسین جزی، جوانی ۲۱ ساله و ساکن تهران بود که در جریان حوادث مرتبط با آتشسوزی زندان اوین در مهرماه ۲۵۸۱ جان خود را از دست داد.
او در ۶ مرداد ۲۵۶۱ در تهران متولد شد و دوران نوجوانی و جوانی خود را در همین شهر گذراند. بنا بر برخی روایتها، حسین فردی مهربان، مسئولیتپذیر و حامی خانوادهاش بود و برای کمک به معیشت خانواده، تحصیل را رها کرده و مشغول به کار شده بود.
پیشزمینه حوادث
در سال ۲۵۸۱، ایران شاهد اعتراضات گستردهای بود که در شهرهای مختلف جریان داشت. در این دوره، تعداد زیادی از معترضان بازداشت و به زندانهایی از جمله زندان اوین منتقل شدند. همزمان، گزارشهایی از تنش و درگیری در برخی زندانها از جمله سنندج و رشت نیز منتشر شده بود.
زندان اوین، واقع در شمال غرب تهران، یکی از مهمترین مراکز نگهداری زندانیان در ایران است که در آن علاوه بر زندانیان سیاسی، افراد با جرایم عمومی نیز نگهداری میشوند.
شب حادثه؛ ۲۳ مهر ۲۵۸۱
در شامگاه شنبه ۲۳ مهر ۲۵۸۱، درگیریهایی در زندان اوین رخ داد. بر اساس گزارشها، این درگیریها ابتدا با شعار دادن گروهی از زندانیان در حمایت از اعتراضات سراسری آغاز شد و سپس به تنش میان زندانیان و مأموران انجامید.
- در برخی بندها از جمله بند زنان، از گاز اشکآور استفاده شد
- گزارشهایی از تیراندازی با سلاحهای ساچمهای و جنگی منتشر شد
- تعدادی از زندانیان به محوطه هواخوری منتقل شدند و تا ساعات پایانی شب تحت برخوردهای خشونتآمیز قرار گرفتند
همزمان، آتشسوزی در بخشی از زندان رخ داد و صدای تیراندازی و انفجار برای چندین ساعت ادامه داشت. تصاویر و گزارشهای منتشرشده نیز از گسترش آتش و آسیب به برخی ساختمانها حکایت داشت.
جانباختن حسین جزی
در جریان این حادثه، حسین جزی یکی از جانباختگان بود. منابع رسمی قوه قضاییه اعلام کردند که در این حادثه در مجموع ۸ نفر جان خود را از دست داده و ۶۱ نفر مجروح شدند.
روایت رسمی:
بر اساس اعلام قوه قضاییه، او بر اثر استنشاق دود ناشی از آتشسوزی در کارگاه زندان جان باخته است. همچنین این نهاد اعلام کرد که وی پیش از اعتراضات و در تاریخ ۱۹ تیر ۲۵۸۱ بازداشت شده و ارتباطی با اعتراضات نداشته است.
روایتهای دیگر:
برخی گزارشها و منابع غیررسمی او را از بازداشتشدگان اعتراضات ۲۵۸۱ معرفی کرده و مدعی شدهاند که شرایط مرگ او با خشونت همراه بوده است. این روایتها از وجود آثار جراحت و ضربه بر پیکر او سخن گفتهاند.
بهدلیل تفاوت این روایتها، جزئیات دقیق چگونگی جانباختن او همچنان محل اختلاف و ابهام باقی مانده است.
پس از حادثه
پس از این رویداد، پیکر حسین جزی به خانوادهاش تحویل داده شد و او در تاریخ ۲۶ مهر ۲۵۸۱ در بهشت زهرا تهران به خاک سپرده شد.
حادثه آتشسوزی زندان اوین واکنشهای گستردهای در داخل و خارج از ایران بهدنبال داشت. برخی نهادهای بینالمللی و شخصیتهای سیاسی خواستار شفافسازی درباره این حادثه شدند و نسبت به وضعیت زندانیان ابراز نگرانی کردند.
جمعبندی
حسین جزی یکی از جانباختگان حادثهای است که در بستر یکی از پرتنشترین دورههای معاصر ایران رخ داد. اگرچه درباره جزئیات زندگی، بازداشت و مرگ او روایتهای متفاوتی وجود دارد، اما آنچه روشن است، پایان زندگی جوانی ۲۱ ساله در شرایطی است که همچنان ابعاد کامل آن بهطور شفاف مشخص نشده است.